Testament, który nie zna milczenia

Śmierć Wiesława Myśliwskiego to nie tylko data w kalendarzu literackim. To moment, w którym polszczyzna straciła swój najczulszy słuch. Kolekcja „Ostatnie słowo” to coś więcej niż elegancko wydane twarde oprawy. To próba zamknięcia w jednym miejscu rzeki, której nie da się zatrzymać – rzeki ludzkiej pamięci.
Dlaczego ta kolekcja jest przełomowa?

Większość antologii wielkich pisarzy to pomniki stawiane z marmuru: zimne, ciężkie i odległe. Ta kolekcja jest inna. Redaktorzy zrozumieli, że Myśliwski nie pisał „o wsi” czy „o historii”. On pisał o mechanizmie istnienia.

Odarcie z mitu „literatury wiejskiej”: Kolekcja wreszcie wyrywa Myśliwskiego z szuflady z napisem „nurt chłopski”. Czytając Widnokrąg czy Traktat o łuskaniu fasoli obok siebie, widzimy jasno: to literatura egzystencjalna na miarę Becketta czy Camusa, tyle że osadzona w zapachu ziemi i dźwięku sypanej fasoli.

Architektura losu: Układ dzieł w tej kolekcji pozwala dostrzec fascynującą ewolucję. Od gęstej, niemal epickiej narracji, po późne, ascetyczne formy, gdzie każde zdanie waży tyle, co całe życie.

Głos, który zostaje

Najmocniejszym punktem zestawu jest uświadomienie czytelnikowi, że u Myśliwskiego los to nie to, co nam się przydarza, ale to, co potrafimy o sobie opowiedzieć. W dobie kultury instant, skrótów i powierzchowności, ta kolekcja działa jak kotwica. Zmusza do zatrzymania się.

„Człowiek jest tyle wart, ile jego opowieść” – zdaje się mówić każde z tych wydań.

Werdykt

To nie jest zakup dla kolekcjonerów ładnych grzbietów na półce. To zestaw ratunkowy dla każdego, kto czuje, że współczesny świat traci sens. Myśliwski w swoim „Ostatnim słowie” nie daje gotowych odpowiedzi, ale uczy nas, jak zadawać pytania, by nie bać się echa.

To literatura totalna. Bezprecedensowa. Ostateczna.

Postać Naczelnika i Tradycje Lokalne

Zestawienie siedemnastu pozycji bibliograficznych tworzy spójną, merytoryczną całość, którą można podzielić na trzy główne filary tematyczne: postać Tadeusza Kościuszki jako bohatera narodowego, historię myśli politycznej oraz lokalne dziedzictwo edukacyjne Ropczyc.
1. Kościuszko: Między Historią a Legendą

Przeważająca część kolekcji koncentruje się na osobie Tadeusza Kościuszki. Znajdziemy tu zarówno:

Prace biograficzne i naukowe: Klasyczne ujęcia Andrzeja Zahorskiego (Naczelnik w sukmanie) czy Jana St. Kopczewskiego, które rzetelnie kreślą militarny i polityczny życiorys dyktatora powstania.

Ujęcie literackie i popularyzatorskie: Książki takie jak Skazany na wielkość Marceliny Grabowskiej czy Kościuszko: opowieść Karola Koźmińskiego, które przybliżają postać bohatera w sposób zbeletryzowany, idealny dla młodszego czytelnika.

Perspektywę kulturową: Fascynująca pozycja Jerzego Ślizińskiego o obecności Kościuszki w literaturze światowej oraz opracowanie Stefana Bratkowskiego Z czym do nieśmiertelności, analizujące fenomen legendy Naczelnika.

2. Dziedzictwo Regionalne: Liceum im. Tadeusza Kościuszki w Ropczycach

Kolekcja ma silny akcent lokalny, dokumentujący historię Liceum Ogólnokształcącego w Ropczycach. Publikacje jubileuszowe (na 90-lecie i 100-lecie szkoły) oraz monografia Na szlaku wspomnień stanowią bezcenne źródło wiedzy o tożsamości miasta. Wybór ten podkreśla, jak postać patrona – Tadeusza Kościuszki – przenika codzienność i historię lokalnej społeczności, tworząc pomost między wielką historią narodu a historią „małej ojczyzny”.
3. Unikaty i Myśl Historyczna

W zbiorze wyróżniają się pozycje o szczególnej wartości dokumentalnej i historiograficznej:

Cymelia i dokumenty: Przedruk (lub opracowanie) odezwy Kościuszki z obozu pod Starym Brzeskiem z 1794 roku pozwala na bezpośredni kontakt z językiem i realiami epoki insurekcji.

Myśl Feliksa Konecznego: Obecność dzieł zebranych tego historyka (wydanych współcześnie w 2022 r.) oraz jego starszych prac o Kościuszce dodaje kolekcji głębi filozoficznej i historiozoficznej.

Nowoczesne spojrzenie: Książka Wojciecha Drewniaka Historia bez cenzury 2. Polskie koksy wprowadza element współczesnej popularyzacji historii, pokazując, że postacie historyczne mogą być atrakcyjne dla dzisiejszego odbiorcy.

Podsumowanie

Kolekcja „Ropczycki Kalejdoskop” to zestawienie wielowymiarowe. Łączy w sobie szacunek do tradycji (stare wydania z lat 60. i 70. XX wieku) z dbałością o pamięć lokalną oraz nowoczesną edukacją historyczną. Jest to doskonały materiał do studiowania nie tylko losów samego Kościuszki, ale także tego, jak jego postać kształtowała postawy patriotyczne mieszkańców Ropczyc na przestrzeni ostatniego stulecia. Oprac. GW

FILARY KOLEKCJI: OD BIOGRAFII PO ALBUMY
Wśród zgromadzonych dzieł na szczególną uwagę zasługują pozycje ukazujące wszechstronność artysty. Publikacje takie jak „Józef Mehoffer: artysta wszechstronny” (tekst Waldemar Bałda) oraz „Józef Mehoffer: geniusz polskiej secesji” Luby Ristujcziny, stanowią doskonały wstęp dla czytelnika chcącego zrozumieć estetykę Młodej Polski. Z kolei „Dziennik” samego Mehoffera pozwala nam zajrzeć za kulisy jego procesu twórczego i poznać intymne przemyślenia twórcy.
Dla osób pragnących zgłębić krakowski okres życia artysty, nieocenione będą przewodniki po Domu Józefa Mehoffera (oprac. E. Waligóra i A. Zeńczak) oraz monografia Tadeusza Z. Bednarskiego „Krakowskim szlakiem Józefa Mehoffera”.

NAJWAŻNIEJSZE DZIEŁA W ZBIORACH – CO WARTO PRZECZYTAĆ?
Kolekcja oferuje unikalne spojrzenie na różne etapy i aspekty twórczości:
1. „Młody Mehoffer” (Marta Smolińska-Byczuk): Pozwala zrozumieć formowanie się talentu artysty w okresie krakowsko-paryskim.
2. „Misterium Józefa Mehoffera w Kościele... w Turku”: Bogato ilustrowane studium jednego z najważniejszych cykli sakralnych artysty, pokazujące potęgę jego polichromii i witraży.
3. „Niemiecko-austriackie rodziny urzędnicze w Galicji” (Isabel Roskau-Rydel): To pozycja obowiązkowa dla badaczy tła historycznego. Wyjaśnia ona genealogiczne i społeczne uwarunkowania rodziny Mehofferów, rzucając nowe światło na procesy akulturacji i asymilacji elit urzędniczych w dawnym zaborze austriackim.
4. Publikacje dla najmłodszych: Cieszy obecność „Przewodnika dla dzieci” autorstwa Agnieszki Gacek, który w przystępny sposób wprowadza nowe pokolenia ropczyczan w świat sztuki wysokiej.
Podsumowanie
Zbiór publikacji zgromadzony pod szyldem „Ropczyckiego Kalejdoskopu” to propozycja kompletna. Od naukowych analiz (seria Ars Vetus et Nova), przez popularyzatorskie wydania Edipresse, aż po lokalne opracowania bibliograficzne. To lektura, która uczy nas patrzeć na Ropczyce nie tylko jako na kropkę na mapie, ale jako na kolebkę geniuszu, który zmienił oblicze polskiej sztuki.
LOKALNY KONTEKST
Kluczowym elementem kolekcji, spinającym światową sławę artysty z jego rodzinną ziemią, jest praca Grażyny Woźny pt. „Profesorowie i uczeni Ziemi Ropczyckiej” (wydana z okazji 660-lecia miasta).
Autorka wykonuje tytaniczną pracę badawczą, osadzając postać Mehoffera w panteonie wybitnych umysłów wywodzących się z naszego regionu. To właśnie w tej publikacji odnajdujemy lokalną dumę i dowód na to, że ropczyckie korzenie były dla Profesora fundamentem, na którym wyrósł jego europejski sukces.
Dopełnieniem tego wątku jest publikacja zbiorowa „Ropczyce w hołdzie Józefowi Mehofferowi”, która dokumentuje współczesne relacje miasta z jego najsłynniejszym obywatelem.

TOP 5 - POZNAJ JÓZEFA MEHOFFERA - POLECA BIBLIOTEKA
W ROPCZYCACH
1. Dla szukających lokalnych korzeni:
o Grażyna Woźny, „Profesorowie i uczeni Ziemi Ropczyckiej”
o Dlaczego warto: To najważniejsza pozycja dla ropczyczan. Autorka z ogromną rzetelnością osadza Mehoffera w kontekście naszego miasta, przypominając, że światowa kariera mistrza secesji zaczęła się właśnie tutaj.
2. Dla miłośników pięknych wydań (Album):
o Luba Ristujczina, „Józef Mehoffer: geniusz polskiej secesji”
o Dlaczego warto: Wielkoformatowe zdjęcia i przystępny opis. Książka pozwala zachwycić się detalami witraży i obrazów, które uczyniły Mehoffera sławnym w całej Europie.
3. Dla chcących poznać człowieka, nie tylko artystę:
o Józef Mehoffer, „Dziennik” (oprac. J. Puciata-Pawłowska)
o Dlaczego warto: Nic nie zbliża do twórcy bardziej niż jego własne słowa. To intymny zapis myśli, zmagań z formą i codziennego życia artysty.
4. Dla ciekawych historii rodzinnej:
o Isabel Roskau-Rydel, „Niemiecko-austriackie rodziny urzędnicze w Galicji 1772-1918”
o Dlaczego warto: Fascynujące tło historyczne. Książka wyjaśnia, kim byli przodkowie Mehoffera i jak środowisko galicyjskich urzędników wpłynęło na jego wychowanie i patriotyzm.
5. Dla najmłodszych odkrywców sztuki:
o Agnieszka Gacek, „Józef Mehoffer 1869-1946: przewodnik dla dzieci”
Dlaczego warto: Lekka forma, która uczy wrażliwości na kolor i symbolikę. Idealna propozycja na wspólne, rodzinne odkrywanie historii wielkiego Ropczyczanina.

Ks. prof. Michał Heller to postać, w której biografii harmonijnie spotykają się dwa światy często uznawane za sprzeczne: precyzyjna nauka i głęboka wiara. Jako wybitny kosmolog, filozof i teolog, jest jedynym Polakiem uhonorowanym Nagrodą Templetona (nazywaną „teologicznym Noblem”), przyznawaną za pokonywanie barier między nauką a religią.

Dla mieszkańców Ropczyc postać ta ma znaczenie szczególne – to Honorowy Obywatel Miasta, który swoją globalną karierę naukową zawsze łączył z pokorą i przywiązaniem do korzeni.
Intelektualny Krajobraz Twórczości

Twórczość ks. Hellera to nie tylko zbiór teorii fizycznych, ale przede wszystkim fascynująca opowieść o „matematyczności świata”. Profesor wychodzi z założenia, że skoro wszechświat jest zrozumiały dla ludzkiego umysłu, to musi kryć w sobie głębszy Sens.

W jego książkach znajdziemy trzy główne nurty:

Kosmologia Relatywistyczna: Próba zrozumienia początków czasu i przestrzeni przy użyciu najbardziej zaawansowanych narzędzi matematycznych.

Filozofia Nauki: Rozważania nad tym, jak to możliwe, że abstrakcyjne równania tak idealnie opisują rzeczywistość, w której żyjemy.

Teologia Nauki: Nowatorskie podejście, w którym badania naukowe są traktowane jako forma oddawania czci Stwórcy poprzez poznawanie Jego dzieła.

Styl i Przekaz

To, co wyróżnia książki ks. Hellera, to ich niezwykła klarowność. Nawet gdy pisze o skomplikowanych zagadnieniach fizyki kwantowej czy ogólnej teorii względności, robi to z literackim zacięciem. Potrafi on:

Prowadzić czytelnika przez zawiłości czarnych dziur, by po chwili przejść do egzystencjalnej refleksji nad przemijaniem.

Łączyć cytaty z wielkich fizyków, takich jak Einstein, z myślą św. Augustyna czy filozofią Pascala.

Zwracać się zarówno do profesorów, jak i do laików, czego dowodem są jego liczne felietony i zbiory krótkich kazań.

Dlaczego warto sięgnąć po te książki?

Lektura dzieł ks. Hellera to „trening dla umysłu”. Uczy ona, że nauka nie musi zabijać zachwytu nad światem, a wiara nie musi uciekać od racjonalnych argumentów. Kolekcja zgromadzona w ropczyckiej bibliotece to zaproszenie do wielkiej przygody intelektualnej, w której stawką jest zrozumienie naszego miejsca w kosmosie. Oprac. GW

Prezentowana kolekcja 105 pozycji wydawniczych stanowi imponujący, wielowymiarowy zbiór, który dokumentuje najtrudniejsze i najważniejsze momenty w najnowszej historii Polski. To nie tylko suchy zapis faktów, ale żywa kronika zmagań o niepodległość, opis mechanizmów zniewolenia oraz hołd oddany bohaterom narodowym.
Krajobraz historyczny: Kluczowe obszary tematyczne

Kolekcja została starannie sprofilowana, koncentrując się na pięciu filarach naszej tożsamości i pamięci:

Aparat Represji i Bezpieczeństwa PRL: To merytoryczny trzon zbioru. Dzięki takim publikacjom jak „Leksykon bezpieki” czy „Podręcznik bezpieki”, czytelnik otrzymuje unikalny wgląd w struktury UB i SB, poznając nie tylko metody inwigilacji elit intelektualnych, ale i konkretne biografie funkcjonariuszy.

Kościół Katolicki w obliczu dyktatury: Niezwykle cenne są edycje źródłowe, takie jak seria „Pro memoria” kardynała Stefana Wyszyńskiego. Dokumentują one niezłomną postawę hierarchów i represje, jakie dotknęły duchowieństwo w okresie stalinizmu i później.

II Wojna Światowa i Podziemie Niepodległościowe: Fundamentalne wydawnictwo „Armia Krajowa w dokumentach” oraz „Atlas polskiego podziemia niepodległościowego” to pozycje obowiązkowe dla każdego, kto chce zrozumieć fenomen Polskiego Państwa Podziemnego.

Edukacja i Popularyzacja: Zbiór przełamuje schemat nudnej historii. Dzięki serii komiksowej „Wojenna odyseja Antka Srebrnego” oraz czasopismom takim jak „Biuletyn IPN”, wiedza o Monte Cassino czy operacji Market Garden staje się przystępna dla najmłodszych.

Kresy i Relacje Polsko-Żydowskie: Publikacje takie jak „Kresowa księga sprawiedliwych” dotykają bolesnych kart historii, analizując martyrologię na Wschodzie oraz skomplikowane stosunki narodowościowe pod okupacją.

Forma i Styl: Od dokumentu do beletrystyki

Siłą kolekcji jest jej różnorodność wydawnicza. Obok surowych dokumentów operacyjnych i monografii naukowych, odnajdziemy tu biografie z serii „Bohaterowie Niepodległej”. Co ciekawe, zbiór uzupełniają inkluzje literackie – powieści Macieja Siembiedy, Sylwii Chutnik czy Magdaleny Kordel. Pozwalają one na emocjonalne i fabularne przetworzenie trudnej materii historycznej, stanowiąc doskonały pomost między nauką a prozą życia.
Dla kogo jest ta kolekcja?

Zestawienie to tworzy unikalną mozaikę adresowaną do szerokiego spektrum odbiorców:

Badacze i Genealodzy: Znajdą tu precyzyjne narzędzia do weryfikacji faktów i odnajdywania nazwisk w archiwach.

Pasjonaci i Edukatorzy: Otrzymują gotowe narracje o postawach moralnych i mechanizmach władzy, idealne do wykorzystania w procesie dydaktycznym.

Młodzież i Czytelnicy Literatury Popularnej: Dzięki atrakcyjnej formie graficznej komiksów i dynamice powieści sensacyjnych, mogą wejść w świat historii bez poczucia przytłoczenia akademickim językiem.

Podsumowanie: Kluczowe wartości

Recenzowana kolekcja wyróżnia się trzema głównymi atutami:

Wiarygodnością – opartą na odtajnionych archiwach służb specjalnych.

Przekrojowością – obejmującą okres od 1920 roku aż po transformację 1989 roku.

Lokalnością – ze szczególnym uwzględnieniem cennych materiałów dotyczących Podkarpacia i Rzeszowszczyzny.

To zbiór niezbędny dla każdego, kto chce zrozumieć, jak cienie przeszłości kształtowały dzisiejszą wolność.
oprac. GW, styczeń 2026 r.

Kolekcja "Prasa w Czytelni" jest zróżnicowana tematycznie i typologicznie, łącząc prasę codzienną, tygodniki, miesięczniki branżowe/specjalistyczne oraz czasopisma regionalne i naukowe.

Poniżej przedstawiam główne kategorie i cechy charakterystyczne tego zbioru:

1. Prasa codzienna i ogólnopolska

Zbiór zawiera kluczowe polskie tytuły opiniotwórcze oraz dzienniki o zasięgu ogólnokrajowym, reprezentujące różne spektrum polityczne.

"Rzeczpospolita": (1982-) – Poważny, opiniotwórczy dziennik, skupiający się na polityce, gospodarce i prawie.

"Nasz Dziennik": (1998-) – Dziennik o profilu konserwatywno-katolickim, wyraźnie prawicowy.

"Nowiny" (Wyd. A): (1975-) – Dziennik regionalny, skupiający się na informacjach z Podkarpacia (Rzeszów i okolice).

2. 🌍 Tygodniki i magazyny opiniotwórcze

Obecne są popularne tygodniki, w tym jeden z ważniejszych magazynów informacyjnych.

"Newsweek Polska": (2001-) – Tygodnik społeczno-polityczny i informacyjny (w kolekcji: Archiwum Ewy Sułkowskiej-Bierezin).

3. 🧠 Czasopisma specjalistyczne i naukowe

Kolekcja zawiera periodyki skierowane do konkretnych grup zawodowych, naukowców lub osób o określonych zainteresowaniach.

Charaktery: (1997-) – Magazyn popularnonaukowy poświęcony psychologii i relacjom międzyludzkim.

Wychowawca: (1993-) – Miesięcznik dla nauczycieli i wychowawców, o profilu katolickim i pedagogicznym.

Pamięć i Sprawiedliwość: (1995-) – Pismo naukowe Instytutu Pamięci Narodowej, poświęcone historii najnowszej Polski.

Zeszyty Literackie (ZL): (1990-2018) – Wysokiej jakości czasopismo poświęcone literaturze, kulturze i eseistyce (już nie wydawane, ale cenne archiwalnie).

4. 🙏 Czasopisma Religijne

Kolekcja obejmuje tytuły związane z wiarą i światopoglądem katolickim.

"Zawsze Wierni": (1994-) – Czasopismo o tematyce katolickiej, promujące tradycyjną naukę Kościoła, niezmienną od 2000 lat. Nie skażoną zmianami które wsprowadził Sobór Watykański II.

5. Prasa Rozrywkowa/Kobieca (Tabloidy)

Reprezentowany jest również segment prasy masowej i rozrywkowej.

"Rewia": (2004-) – Tygodnik typu "people", skupiający się na życiu gwiazd, plotkach i poradnictwie.

6. 🌾 Czasopisma Związane z Regionem i Historią Lokalną

Ta sekcja jest kluczowa dla czytelni regionalnej, gromadząc materiały historyczne i bieżące wiadomości lokalne.

"Ziemia Ropczycka: ([1991-2020]) – Czasopismo regionalne, bezpośrednio związane z Ropczycami i okolicznymi gminami (Ostrów, Sędziszów Młp., Iwierzyce, Wielopole). Jest to ważny historyczny dokument lokalny. Obecnie nie ukazuje się.

Zapaśnicze ślady na obrazie Dębicy: (2025) – Jednorazowa pozycja (zeszyt historyczny) o tematyce ściśle lokalnej (Dębica, nie Ropczyce) i sportowej (zapasy).

🔑 Podsumowanie

Kolekcja "Prasa w Czytelni" w Ropczycach ma charakter uniwersalny, starając się zaspokoić szerokie potrzeby informacyjne i kulturalne czytelników:

Informacja i Opinia: Zapewnia dostęp do bieżących wiadomości z kraju i regionu (Rzeczpospolita, Nasz Dziennik, Nowiny, Newsweek).

Rozwój Osobisty i Edukacja: Oferuje materiały specjalistyczne z zakresu psychologii i pedagogiki (Charaktery, Wychowawca).

Historia i Kultura: Zawiera poważne periodyki naukowe (Pamięć i Sprawiedliwość, Zeszyty Literackie).

Regionalizm: Spełnia funkcję archiwizowania i udostępniania wiedzy o najbliższych okolicach (Ziemia Ropczycka, Dębickie Zeszyty Historyczne, Nowiny).

W swojej całości, zbiór ten daje przekrój przez polską prasę od poważnej publicystyki i nauki, przez media masowe, aż po unikatowe pozycje lokalne.

Ropczycana – dokumenty pamięci, kultury i duchowości Ziemi Ropczyckiej i regionu

Dział Ropczycana w Miejskiej i Powiatowej Bibliotece Publicznej w Ropczycach stanowi najcenniejszą część zbiorów biblioteki, obejmującą ponad 1220 książek i dokumentów związanych z życiem społecznym, kulturą i duchowością regionu. Kolekcja dokumentuje historię Ziemi Ropczyckiej, edukację, genealogię, literaturę piękną oraz działalność lokalnych twórców, naukowców, bibliotekarzy i artystów.

W zbiorze znajdują się m.in.:

Publikacje naukowe i historyczne – badania archeologiczne, np. „Kopiec Tatarski w Ropczycach-Witkowicach” Jacka Magdonia, oraz kroniki edukacyjne, np. „Księga Pamiątkowa LO w Sędziszowie Małopolskim”.

Literatura piękna i duchowość – tomiki poetyckie, refleksje religijne i wspomnienia parafialne dokumentujące życie codzienne, duchowe i kulturalne mieszkańców.

Biogramy i materiały ikonograficzne – postacie lokalne, np. snycerz Stefan Maciołek z Gnojnicy i ziemianin Władysław Roman Józef Michałowski z Witkowic, dokumentujące historię, sztukę sakralną i genealogię regionu.

Dział pełni funkcję „archiwum pamięci Ziemi Ropczyckiej”, integrując źródła naukowe, dokumenty osobiste i materiały artystyczne. Jest cennym narzędziem badań nad mikrohistorią, duchowością, kulturą i edukacją regionalną. Kolekcja wspiera warsztaty, wystawy i projekty regionalne, zachowując pamięć lokalnej społeczności oraz tożsamość kulturową regionu.

Charakterystyka kolekcji „Ropczycana”

Kolekcja „Ropczycana” to wielowątkowy zbiór publikacji dokumentujących historię, kulturę, życie społeczne, religijne i artystyczne Ropczyc oraz szeroko pojętej Ziemi Ropczyckiej i regionu podkarpackiego. Zgromadzone pozycje tworzą spójną panoramę lokalnej tożsamości – od średniowiecza po czasy współczesne – ukazując zarówno codzienność mieszkańców, jak i wydarzenia o znaczeniu ponadlokalnym.

1. Tematyka regionalna i historyczna

Trzon kolekcji stanowią monografie miast, wsi i instytucji (np. Ropczyce. Zarys dziejów, Leksykon ropczycki, Całkiem zwyczajne miasto…, Czasopismo "Ziemia Ropczycka", "Reporter", "Głos Powiatu", ect.), dokumentujące rozwój osadnictwa, administracji, szkolnictwa i życia społecznego. Ważne miejsce zajmują także opracowania dziejów lokalnych wspólnot, parafii oraz szkół, w tym publikacje jubileuszowe liceów i szkół ogrodniczych.

2. Pamięć zbiorowa i doświadczenie XX wieku

Znaczną część zbioru tworzą książki poświęcone II wojnie światowej, okupacji, podziemiu niepodległościowemu oraz okresowi PRL (m.in. publikacje IPN, wspomnienia i materiały źródłowe). Ukazują one losy mieszkańców regionu na tle wielkiej historii, represje, działalność konspiracyjną, ruch oporu oraz powojenne przemiany społeczno-polityczne.

3. Religia, duchowość i dziedzictwo sakralne

Kolekcja silnie akcentuje rolę Kościoła i religijności ludowej w życiu regionu. Zawiera opracowania dotyczące sanktuariów, parafii, objawień, duchowieństwa (np. abp Ignacy Tokarczuk), a także publikacje z pogranicza teologii, duchowości i kultury religijnej.

4. Kultura, sztuka i literatura

W zbiorze znajdują się prace poświęcone kulturze i twórcom związanym z regionem, w tym szczególnie Józefowi Mehofferowi rodem z Ropczyc, Tadeuszowi Kantorowi z Wielopola oraz środowiskom artystycznym Podkarpacia. Kolekcja obejmuje studia naukowe z zakresu teatru i sztuki, almanachy poezji, tomiki literackie i wspomnienia twórców, dokumentując nie tylko fakty, lecz także wrażliwość artystyczną regionu.

5. Etnografia i tradycja ludowa

Publikacje Franciszka Kotuli i prace etnograficzne poświęcone Lasowiakom, Rzeszowiakom i Podgórzanom ukazują bogactwo kultury ludowej, obrzędowości, wierzeń, muzyki i folkloru. Ten nurt wzmacnia antropologiczny charakter zbioru, pozwalając odczytywać historię regionu z perspektywy jego mieszkańców.

6. Walor dokumentacyjny i naukowy

Kolekcję uzupełniają bibliografie regionalne, słowniki biograficzne, katalogi zabytków i materiały źródłowe, nadając jej wysoki walor naukowy i dokumentacyjny. Dzięki temu zbiór pełni funkcję zaplecza badawczego dla regionalistów, historyków, nauczycieli i studentów.

***
Kolekcja „Ropczycana” łączy historię, kulturę, religię i sztukę w jedną opowieść o regionie i jego mieszkańcach. Jej siłą jest różnorodność perspektyw – naukowa, wspomnieniowa, artystyczna i dokumentacyjna. Zbiór nie tylko utrwala lokalne dziedzictwo, lecz także buduje i wzmacnia świadomość tożsamości regionalnej, czyniąc z Ropczyc i okolic ważny punkt odniesienia w historii i kulturze Podkarpacia i Polski.
Opracowała: G W, grudzień 2025 r.

Zbliżający się rok 2027 to dla Ropczyc data szczególna – 665. rocznica nadania praw miejskich. Z tej okazji warto już dziś spojrzeć na dorobek piśmienniczy regionu, który niczym bogaty kalejdoskop ukazuje losy miasta i jego mieszkańców. Poniżej przedstawiam recenzję tematyczną zestawienia 134 publikacji, które tworzą literacki portret ziemi ropczyckiej.

"Ropczycki Kalejdoskop. Architektura, ludzie, praca, wydarzenia"

to kolekcja KTÓRA Przedstawiony zbiór 134 pozycji to imponujące kompendium wiedzy, które dokumentuje ewolucję Ropczyc od królewskiego miasta lokowanego przez Kazimierza Wielkiego, po nowoczesny ośrodek powiatowy. Lektura tych dzieł pozwala zrozumieć fenomen „małej ojczyzny”, w której wielka historia przeplata się z codziennym trudem i lokalną dumą.
Podział tematyczny zbioru

Publikacje można podzielić na kilka kluczowych filarów, które wspólnie tworzą tożsamość regionu:

Historia i Monografie Ogólne: Fundamentalne dzieła pod redakcją m.in. Włodzimierza Bonusiaka i Feliksa Kiryka, a także liczne opracowania Władysława Tabasza, dokumentujące dzieje miasta i powiatu.

Architektura i Zabytki: Od profesjonalnych katalogów PAN, przez opisy przydrożnych kapliczek, po historię kościoła św. Barbary i lokalnych cmentarzy.

Ludzie i Biografie: Portrety wybitnych postaci, takich jak ks. dr Jan Zwierz, ród Beksińskich czy lokalni działacze i artyści (np. Albina Kuraś).

Praca i Przemysł: Dokumentacja rozwoju kluczowych zakładów – Cukrowni „Ropczyce” oraz Zakładów Magnezytowych, które ukształtowały nowoczesne oblicze miasta.

Edukacja i Instytucje: Monografie szkół (Liceum im. Kościuszki, Szkoły Rolnicze, „Górka”), biblioteki, straży pożarnej oraz sądownictwa.

Kultura, Sport i Turystyka: Śpiewniki, antologie poezji (Klub „Strumień”), kroniki klubu „Błękitni” oraz liczne przewodniki turystyczne PTTK.

Wojenne i Niepodległościowe: Opracowania dotyczące legionistów, uczestników wojny polsko-bolszewickiej oraz działaczy „Solidarności”.

Perły Kolekcji: Najstarsze i najważniejsze publikacje

Wśród ogromu literatury, szczególną wartość posiadają pozycje najstarsze, które stanowiły fundament dla późniejszych badań regionalnych:

"Przeszłość wsi powiatu ropczyckiego w ustach ich mieszkańców" (1936) oraz "Schematyczne dane o powiecie..." (1936) Jerzego Fiericha:
To absolutne unikaty. Fierich, pisząc w okresie międzywojennym, uchwycił żywą historię mówioną i statystyczną powiatu, zanim został on bezpowrotnie zmieniony przez II wojnę światową. To najważniejsze źródła etnograficzne w zestawieniu.

"Katalog zabytków sztuki w Polsce: Ropczyce, Strzyżów i okolice" (1978):
Opracowanie Polskiej Akademii Nauk, które nadało ropczyckim zabytkom rangę ogólnopolską, profesjonalnie inwentaryzując dziedzictwo materialne regionu.

"Ropczyce : zarys dziejów" (1991):
Praca zbiorowa pod redakcją Bonusiaka i Kiryka to „biblia” każdego miłośnika Ropczyc. Wydana u progu III RP, systematyzuje wiedzę o mieście od średniowiecza po czasy współczesne.

"Rys historyczny Ropczyc" (1978) Józefa Majki:
Jedna z pierwszych powojennych prób syntetycznego ujęcia historii miasta, wydana przez TPZR, która zapoczątkowała modę na popularyzację wiedzy o regionie.

Podsumowanie

Zestawienie „Ropczycki Kalejdoskop” to dowód na niezwykłą aktywność lokalnej inteligencji i pasjonatów. Na szczególną uwagę zasługuje postać Władysława Tabasza, którego nazwisko pojawia się przy kilkudziesięciu pozycjach – jego praca jako dokumentalisty jest nieoceniona dla zachowania pamięci o regionie.

Książki te nie są jedynie suchym zapisem faktów. To emocjonalny zapis drogi, jaką przeszły Ropczyce – od rolniczego miasteczka, przez traumy wojen, po industrializację i rozwój samorządności. Na jubileusz 665-lecia (2027) zbiór ten stanowi najlepszy możliwy fundament do budowania świadomej tożsamości przyszłych pokoleń Ropczycan.

W dniu Bezpiecznego Internetu sprawdzamy nie tylko zasięg, ale i nasze bezpieczeństwo